ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା ସମ୍ପର୍କରେ

ବ୍ରଜମୋହନ ମହାନ୍ତି

ପରିଚୟ

ବ୍ରଜମୋହନ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ‘ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା ସମ୍ପର୍କରେ’ କେବଳ ଏକ ସାହିତ୍ୟ କୃତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମଣିଷ ମନର ଅତଳ ଗହ୍ୱରକୁ ଏକ ଯାତ୍ରା । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରୁ, ଆମକୁ ଅନୁଭବ ହୁଏ ଯେ ଆମେ ନିଜେ ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ଅଜଣା ତୃଷ୍ଣାକୁ ଖୋଜୁଛୁ । ଲେଖକ ଏଠାରେ ‘କ୍ଷୁଧା’ ଶବ୍ଦକୁ ଏକ ନୂତନ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଆମେ ସାଧାରଣତଃ ଭାବୁ ଯେ ପେଟର ଭୋକ ହିଁ ଶେଷ କଥା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସ କହେ ଯେ ମଣିଷର କ୍ଷୁଧା ଅଗଣିତ । କେତେବେଳେ ଏହା ପ୍ରେମ ପାଇଁ, କେତେବେଳେ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଖୋଜିବା ପାଇଁ, ତ କେତେବେଳେ ନିଜ ଚେତନାର ବିକାଶ ପାଇଁ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଆମ ସମାଜର ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୁନିଆକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ସବୁକିଛି ପାଇ ମଧ୍ୟ ଅତୃପ୍ତ ରହିଯାଏ । ଲେଖକଙ୍କ ଭାଷାରେ, "କ୍ଷୁଧା ପ୍ରେମର, କ୍ଷୁଧା ଜୀବନର । କ୍ଷୁଧା ଅସମ୍ଭବ ଅନାନ୍ତର, କ୍ଷୁଧା ହେଉଛି ଦୁନିଆର" । ଏହି ପଂକ୍ତିଟି ହିଁ ପୁରା ପୁସ୍ତକର ମୂଳଦୁଆ । ଏହା ଆମକୁ ଏପରି ଏକ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ କରାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଆଜିର ଏହି ଚକଚକିଆ ଦୁନିଆରେ ବାହାରୁ ଖୁସି ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ଏକ ଅଜଣା ଶୂନ୍ୟତା ବା 'କ୍ଷୁଧା ବହ୍ନି'ରେ ଦହୁଛନ୍ତି । ପରିଚୟ ଭାଗରେ ଏହା କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ପାଠକଙ୍କୁ ଏକ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । ଏହା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର କାହାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି କିଛି ନା କିଛି ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି । ଉପନ୍ୟାସର ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଲେଖକ ପାଠକଙ୍କୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ନେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନର ଜଟିଳତା ଓ ମଣିଷର ଅତୃପ୍ତି ହିଁ ପ୍ରଧାନ ବିଷୟ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗିବ ଯେ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ କେଉଁଠି ଅଛି—ଟଙ୍କା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭିତରେ ନା ମନର ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସମ୍ପର୍କ ଭିତରେ ?

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ସ୍ତରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ: ସାମାଜିକ ପରିବେଶ, ମାନସିକ ପରିବେଶ, ଦୁଇଟି ପିଢ଼ିର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ‘କ୍ଷୁଧା’ର ଦାର୍ଶନିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି-।

କାହାଣୀଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ଆଧୁନିକ ସହରୀ ପରିବେଶରେ ଗତିଶୀଳ ହୁଏ । ଏଠାରେ ସହର କହିଲେ କେବଳ ରାସ୍ତାଘାଟ ବା କୋଠାବାଡ଼ିକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ଏପରି ସମାଜକୁ ସୂଚାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ପାଖରେ ଭୌତିକ ସୁଖସୁବିଧାର କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ-। ଏହି ପରିବେଶଟି ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି-। ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସମାଜରେ ବାହାରୁ ସବୁକିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚକଚକିଆ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଦେଖାଯାଏ । ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବଙ୍ଗଳା ଅଛି, ଚାକରବାକର ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସମାଜରେ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି । କିନ୍ତୁ ଏହି ‘ଚକଚକ’ ପଛରେ ଏକ ଅଜଣା ଶୂନ୍ୟତା ଲୁଚି ରହିଛି, ଯାହାକୁ କାହାଣୀର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଏହା ଏପରି ଏକ ପରିବେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ପେଟର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନର ଭୋକ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି ।

ଉପନ୍ୟାସର କଣ୍ଟେକ୍ସଟ୍‌ରେ ‘ଅତୀତ’ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପରିବାର ବିଷୟରେ ଯେତେବେଳେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତାପଙ୍କ ପରି ‘ରାୟ ବାହାଦୂର’ମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼େ । ଏହି ସେଟିଙ୍ଗଟି ଦର୍ଶାଏ ଯେ, ପୁରୁଣା ଅମଳର ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତବାଦ ଓ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସଂଘର୍ଷ ଚାଲିଛି । ଅତୀତର ସେହି ଗୌରବ ଏବଂ ସ୍ମୃତିଗୁଡ଼ିକ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି । ଏହା ପାଠକଙ୍କୁ ବୁଝାଏ ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେତେ ଆଧୁନିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ପାରିବାରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ତାକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ ।

କାହାଣୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି ସନତ୍ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାପା ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିଚାରଧାରାର ପାର୍ଥକ୍ୟ । ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁଙ୍କ ଦୁନିଆ ହେଉଛି ନିୟମ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ପ୍ରଭାବର ଦୁନିଆ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଧନ ଓ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବା । ଅନ୍ୟପଟେ, ସନତ୍‌ଙ୍କ ଜୀବନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଓ ଆଦର୍ଶ । ଏହି ଦୁଇଟି ପିଢ଼ିର ଚିନ୍ତାଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ଦୂରତ୍ୱ ହିଁ କାହାଣୀକୁ ଏକ ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଛି । ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ପରିବାରର କଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ସମାଜର ଏକ ସ୍ଥିତି ଯେଉଁଠାରେ ନୈତିକତା ଓ ଭୌତିକତା ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଲାଗି ରହିଛି ।

ଶିଳ୍ପୀ ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆମେ ‘କଳାତ୍ମକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି’ କହିପାରିବା । ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁନିଆଟି କେବଳ ଘଟଣାବଳୀର ସମାହାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତୃପ୍ତିର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ । ଯେତେବେଳେ ସେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କଳାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କାହାଣୀଟି ଏକ ବୈଷୟିକ ଦୁନିଆରୁ ବାହାରି ଏକ ଆତ୍ମିକ ବା ଚେତନାର ଦୁନିଆରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିଟି ପାଠକଙ୍କୁ ବୁଝାଏ ଯେ, ମଣିଷର ଅସଲ କ୍ଷୁଧାକୁ       

ଉପନ୍ୟାସର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏହି କଥା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ ଯେ, ସମାଜର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କେତେ କଠୋର ହୋଇପାରେ । ସନତ୍ ଓ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରେମ ସମ୍ପର୍କ ଏହି ସାମାଜିକ ଚାପର ଏକ ଶିକାର । ଏହି ସେଟିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଅପେକ୍ଷା ‘ଲୋକେ କ’ଣ କହିବେ’ କିମ୍ବା ‘ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା’କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି କାରଣରୁ ଚରିତ୍ରମାନେ ନିଜ ଭିତରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ପରିବେଶ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ସନତ୍‌ଙ୍କ ପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଡାକ୍ତର ଯେତେବେଳେ ଏହି ଚାପକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସମଗ୍ର ସାମାଜିକ ଚଳଣି ଉପରେ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନ ଲଗାଇଦିଏ ।

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ‘କ୍ଷୁଧା’ ବା ‘ଭୋକ’ ନିଜେ ଏକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଭାବରେ କାମ କରେ । ଏହା କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବା ସ୍ଥାନର କଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମଣିଷର ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥିତି । ଲେଖକ କହନ୍ତି ଯେ, କ୍ଷୁଧା ଅଗଣିତ ଏବଂ ଏହା ସବୁ ସମୟରେ, ସବୁଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ । ପ୍ରେମର କ୍ଷୁଧା, ଜ୍ଞାନର କ୍ଷୁଧା, ଏବଂ ଚେତନାପ୍ରାପ୍ତିର କ୍ଷୁଧା—ଏହିସବୁ କ୍ଷୁଧାଗୁଡ଼ିକ କାହାଣୀର ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ଗଭୀରତା ପ୍ରଦାନ କରେ । ଏହା ପାଠକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଏପରି ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିଜକୁ ଏବଂ ନିଜ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ‘ଅତୃପ୍ତି’ର ଆଲୋକରେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।

ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ରମାନେ

ଅହଲ୍ୟାଦେବୀ - ଅହଲ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି କାହାଣୀର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଜଣେ ରହସ୍ୟମୟୀ ନାୟିକା । ସେ ଏକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଧନୀ ପରିବାରର କନ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଅଜଣା ଶୂନ୍ୟତା ବିରାଜମାନ । ସେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାରୀ ନୁହନ୍ତି; ସେ ସମାଜର କଠୋର ନିୟମ ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱାଧୀନତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସଂଘର୍ଷକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଶିଳ୍ପୀ ରୁଦ୍ରଦେବ ତାଙ୍କୁ ଏକ ‘ଜୀବନ୍ତ କଳାକୃତି’ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଆଖିରେ ଏକ ମୌନ କ୍ଷୁଧା ରହିଛି ।

ସନତ୍: ସନତ୍ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ, ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁଙ୍କ ପୁଅ । ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଧା ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଏବଂ ନୈତିକତାର କ୍ଷୁଧା । ସେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପାରିବାରିକ ଚାପ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟରେ ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି । ସମାଜର ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣକୁ ସହ୍ୟ କରିନପାରି ଶେଷରେ ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପରି ଏକ ଦୁଃଖଦ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି, ଯାହା କାହାଣୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିୟୋଗାନ୍ତକ ମୋଡ଼ ।

ଶିଳ୍ପୀ ରୁଦ୍ରଦେବ ବର୍ମା: ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ସୃଜନଶୀଳତାର କ୍ଷୁଧାକୁ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ । ସେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣା ବା ‘ମ୍ୟୁଜ୍’ (muse) ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରପଟରେ ଅହଲ୍ୟାର ରୂପ ଅପେକ୍ଷା ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରର ଅତୃପ୍ତିକୁ ଧରି ରଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି । ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମନର ଶୂନ୍ୟତା କେବଳ ସୃଜନଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇପାରିବ ।

ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁ: ସେ ସନତ୍‌ଙ୍କ ବାପା ଏବଂ ସମାଜର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଅଫିସର । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ, ପଦ-ପଦବୀ ଏବଂ ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହିଁ ସବୁକିଛି । ତାଙ୍କର କଠୋର ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ପ୍ରତିପତ୍ତିର କ୍ଷୁଧା ପୁଅ ସନତ୍ ସହିତ ତାଙ୍କର ମନୋମାଳିନ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ସାଜେ, ଯାହା ଶେଷରେ ଏକ ପାରିବାରିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆଣିଦିଏ ।

ପ୍ରତାପ: ସେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ବାପା ଏବଂ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ‘ରାୟ ବାହାଦୂର’ ଥିଲେ । ଯଦିଓ ସେ କାହାଣୀର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ନୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଏବଂ ପାରିବାରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।

ମାଳତୀ: ମାଳତୀଙ୍କ ଆଗମନ କାହାଣୀରେ ଏକ ନୂଆ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ଜଟିଳତା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସେ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ସମ୍ପର୍କର ଗତିପଥକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ରଜମୋହନ ମହାନ୍ତି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ କିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ନିଜର ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା ବା ତୃଷ୍ଣାକୁ ନେଇ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି । ସନତ୍‌ଙ୍କ ସାହସ, ଅହଲ୍ୟାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ପାଠକକୁ ମାନବୀୟ ସମ୍ବେଦନାର ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୁନିଆକୁ ନେଇଯାଏ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମଣିଷର ଅନ୍ତହୀନ ତୃଷ୍ଣାର ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସହିତ । ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଉ କିପରି ବିଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜର ‘କ୍ଷୁଧା’କୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଛଟପଟ ହେଉଛନ୍ତି । ଅହଲ୍ୟା ଏବଂ ସନତ୍‌ଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦିଗ । ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଆକର୍ଷଣ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଥିଲା ପରସ୍ପରର ଆତ୍ମାକୁ ବୁଝିବାର ଏକ ନିବିଡ଼ ପ୍ରୟାସ । ସନତ୍ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ଭାବରେ ସମାଜର ରୋଗକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅହଲ୍ୟା ନିଜ ଭିତରର ଶୂନ୍ୟତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସନତ୍‌ଙ୍କ ବାପା ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁଙ୍କ କଠୋର ନିୟମ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଚାପ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ମଝିରେ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜେ ।

ଅନ୍ୟପଟେ, ଶିଳ୍ପୀ ରୁଦ୍ରଦେବ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ‘ମ୍ୟୁଜ୍’ (muse) ବା ପ୍ରେରଣା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ସେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ମୁହଁର ରୂପ ଅପେକ୍ଷା ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଥିବା ସେହି ‘ମୌନ କ୍ଷୁଧା’କୁ ନିଜ ଚିତ୍ରପଟରେ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି । ଏହା କେବଳ ଏକ କଳାକୃତିର ସୃଷ୍ଟି ନଥିଲା, ବରଂ ମଣିଷ ଚେତନାର ଏକ ଗଭୀର ପରିପ୍ରକାଶ ଥିଲା । କାହାଣୀ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଧନ, ପ୍ରତିପତ୍ତି ଏବଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସଂଘର୍ଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଉଠେ । ଶ୍ୟାମାକାନ୍ତ ବାବୁଙ୍କ ପରି ଲୋକମାନେ ଧନ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପାଗଳ ଥିବାବେଳେ, ସନତ୍ ଓ ଅହଲ୍ୟା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଆତ୍ମିକ ସନ୍ତୋଷ ଖୋଜୁଥିଲେ । ଏହି ବିପରୀତ ଚିନ୍ତାଧାରା କାହାଣୀରେ ଅନେକ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ମାଳତୀଙ୍କ ପରି ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ଆଗମନ କାହାଣୀକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଦିଏ ।

ଉପସଂହାର

‘ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା ସମ୍ପର୍କରେ’ ପୁସ୍ତକଟି ମାନବୀୟ ସମ୍ବେଦନାର ଏକ ଗଭୀର ଅଧ୍ୟୟନ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି । ଲେଖକ ବ୍ରଜମୋହନ ମହାନ୍ତି ଏହି ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ପାଠକକୁ ନିଜର ଜୀବନ, ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଉପନ୍ୟାସର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସଂଳାପ ଏବଂ ଚରିତ୍ରର ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏହାକୁ ସମସାମୟିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟ ବହିମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନନ୍ୟ କରିଛି । ଏହା କେବଳ ସମାଜର ଉପର ସ୍ତରର ଚିତ୍ର ଦେଖାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ମଣିଷ ମନର ସେହି ଅନ୍ଧାରୀ କୋଣକୁ ଆଲୋକିତ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ‘କ୍ଷୁଧା’ ବା ଅତୃପ୍ତି ବସା ବାନ୍ଧି ରହିଥାଏ । ଉପନ୍ୟାସର ଚରିତ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି । ସନତ୍‌ଙ୍କ ସାହସ ଓ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ସଂଘର୍ଷ ଆମକୁ ସୂଚାଇଦିଏ ଯେ ସତ୍ୟର ପଥ ସବୁବେଳେ ସହଜ ନୁହେଁ ଅହଲ୍ୟାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ରହସ୍ୟମୟ ନୀରବତା ଆମକୁ ଜଣାଇଦିଏ ଯେ ବାହ୍ୟିକ ଚମକ ଅପେକ୍ଷା ଆନ୍ତରିକ ଶାନ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ଅନେକ ଅଧିକ । ସେହିପରି ଶିଳ୍ପୀ ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ପାଠକକୁ ସୃଜନଶୀଳତାର ଏକ ନୂଆ ଦୁନିଆ ସହ ପରିଚିତ କରାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ କଳା ହିଁ ଆତ୍ମାକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇପାରେ । ଏହି ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଯାତ୍ରା ପାଠକଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଭିଭୂତ କରିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସୁଖ-ଦୁଃଖକୁ ନିଜର ବୋଲି ଅନୁଭବ କରାଇବ ।

ଏହି ସାରାଂଶଟି ହେଉଛି ଏହି ମହାନ କୃତିର ଏକ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଝଲକ ମାତ୍ର । ଜୀବନର ଏହି ଜଟିଳ ରହସ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ହେଲେ ଏବଂ ମାନବୀୟ ସମ୍ବେଦନାର ଶେଷ ପରିଣତିକୁ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ହେଲେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଢ଼ିବାକୁ ହେବ । ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ, ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଦେବ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗନ୍ତ ପ୍ରଦାନ କରିବ-। ଜୀବନରେ ଆମେ ଅନେକ ବହି ପଢ଼ିଥାଉ, କିନ୍ତୁ ଏପରି କିଛି ବହି ଥାଏ ଯାହା ପଢ଼ିବା ପରେ ଆମେ ଆଉ ପୂର୍ବପରି ହୋଇ ରହୁନାହୁଁ । ‘ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା ସମ୍ପର୍କରେ’ ଠିକ୍ ସେହିପରି ଏକ ପୁସ୍ତକ-। ଏହା ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜର ‘ଅଗଣିତ କ୍ଷୁଧା’ ସହ ଭେଟ କରାଇବ । ତେଣୁ, ଏହି ସାହିତ୍ୟିକ ଯାତ୍ରାରେ ସାମିଲ୍ ହୁଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟକୁ ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତୁ ।